Công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em luôn là một trong những chủ trương lớn, mang tính chiến lược của Đảng và Nhà nước ta. Trong lĩnh vực tư pháp, tinh thần nhân văn này càng được thể hiện rõ nét thông qua các quy định về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được quy định tại Luật Tư pháp người chưa thành niên, có hiệu lực từ tháng 01 năm 2026.

Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của nhiệm vụ này, thời gian qua, Phòng 1, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã phát huy mạnh mẽ tinh thần chủ động, tích cực đổi mới tư duy và triển khai quyết liệt nhiều giải pháp đồng bộ nhằm thực hiện nghiêm túc các quy định đối với người chưa thành niên phạm tội. Những nỗ lực đó không chỉ đem lại nhiều thành tích nổi bật cho đơn vị mà còn mở ra cơ hội hoàn lương quý giá cho những mầm non lầm lỡ, đồng thời góp phần giữ vững ổn định trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh.

Trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, các Kiểm sát viên Phòng 1 luôn quán triệt nguyên tắc xem xét toàn diện, kỹ lưỡng từ nhân thân, hoàn cảnh gia đình cho đến nguyên nhân, điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội của người chưa thành niên. Đối với các vụ án ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng nhưng người phạm tội có vai trò đồng phạm thứ yếu, thành khẩn, các Kiểm sát viên luôn chủ động, kịp thời phối hợp với Cơ quan điều tra thực hiện nghiêm túc các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và luật tư pháp người chưa thành niên đối với các bị can dưới 18 tuổi.

Đảm bảo về quyền bào chữa, quyền được giám hộ và cử người làm công tác xã hội tham gia có báo cáo nhận xét đối với bị can… Kiểm sát viên trực tiếp cùng Điều tra viên tiến hành ghi lời khai của bị can qua đó đánh giá tài liệu và đề xuất áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng. Quy trình thẩm định hồ sơ, đánh giá khả năng phục hồi của trẻ được thực hiện một cách chặt chẽ, khách quan, đảm bảo mọi quyết định thay thế quy trình tố tụng hình sự đều đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lạm dụng hay bỏ lọt tội phạm.

Từ khi Luật tư pháp người chưa thành niên có hiệu lực, Phòng 1 - Viện kiểm sát đã kiểm sát việc khởi tố 07 bị can dưới 18 tuổi về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” theo quy định tại khoản 1 Điều 304 BLHS. Đã tham gia phiên họp xét chuyển hướng cho 02 bị can, hiện đang xem xét lập hồ sơ chuyển hưởng cho 05 bị can, các biện pháp chuyển hướng được áp dụng là: “Giáo dục tại xã phường”. Đây là loại tội danh có khung hình phạt rất nghiêm khắc, vốn dĩ trước đây thường được xem xét xử lý bằng các biện pháp cách ly khỏi xã hội. Tuy nhiên, căn cứ vào tính chất hành vi chủ yếu xuất phát từ sự nóng giận, không kiềm chế được của lứa tuổi thiếu niên, bị lôi kéo và chưa gây ra hậu quả thiệt hại người, kết hợp với nhân thân tốt, việc khởi tố 07 vụ/07 bị can sau đó đánh giá xem xét xử lý chuyển hướng là một biện pháp được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội.

Hình ảnh Kiểm sát viên tham dự phiên họp xét chuyển hướng đối với bị can dưới 18 tuổi

Bên cạnh công tác chuyên môn, một dấu ấn nổi bật khác của Phòng 1 là việc nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và gắn kết chặt chẽ với cộng đồng. Đơn vị đã chủ động phối hợp với Cơ quan Điều tra và Tòa án cùng cấp tổ chức thành công nhiều phiên họp liên ngành để thống nhất áp dụng các biện pháp chuyển hướng phù hợp, Kiểm sát viên còn chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ tại cơ sở nơi các em cư trú để xây dựng một mạng lưới giám sát, quản lý và hỗ trợ tâm lý chặt chẽ, đảm bảo môi trường giáo dục lành mạnh nhất để các em sửa chữa sai lầm.

Hình ảnh Kiểm sát viên tham dự phiên họp xét chuyển hướng đối với bị can dưới 18 tuổi

Sự nỗ lực và tinh thần trách nhiệm cao của tập thể cán bộ, Kiểm sát viên Phòng 1 - Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã mang lại những quả ngọt thực tiễn mang giá trị nhân văn sâu sắc. Việc áp dụng kịp thời các biện pháp xử lý chuyển hướng đã giúp thanh thiếu niên lầm lỡ được sửa chữa sai lầm tại cộng đồng mà không phải chịu hình phạt tù giam, tránh được những ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường giam giữ và không phải mang vết nhơ án tích suốt đời. Thực tế cho thấy, tỷ lệ tái phạm tội ở người dưới 18 tuổi sau khi được chuyển hướng trên địa bàn tỉnh giảm đi rõ rệt. Dưới sự định hướng, động viên của các Kiểm sát viên cùng sự đùm bọc của xã hội, các em đã nâng cao nhận thức, nhanh chóng xóa bỏ mặc cảm để quay lại trường học hoặc tìm kiếm việc làm ổn định. Đồng thời, việc thúc đẩy các cơ chế hòa giải, xin lỗi và bồi thường cũng góp phần xoa dịu tổn thất tinh thần cho phía nạn nhân, hàn gắn các mâu thuẫn xã hội một cách triệt để từ gốc rễ.

Những thành tích đã đạt được là nền tảng vững chắc để Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên nói chung và Phòng 1 nói riêng tiếp tục hướng tới một hệ thống tư pháp thân thiện và bền vững hơn trong giai đoạn mới. Trong thời gian tới, đơn vị xác định sẽ tiếp tục tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn sâu và kỹ năng tâm lý lứa tuổi cho đội ngũ Kiểm sát viên, đồng thời đẩy mạnh phối hợp tuyên truyền pháp luật học đường

Ngọc Anh - Phòng 1

VKSND tỉnh Thái Nguyên