Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mọi cơ quan nhà nước, trong đó có các cơ quan tư pháp. Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, chuỗi khối (Blockchain), Internet vạn vật (IoT) và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản lý nhà nước, phương thức giao tiếp xã hội cũng như phương thức thực hiện hành vi phạm tội. Ngày nay, nhiều vụ án hình sự không còn chỉ tồn tại dưới dạng vật chứng hữu hình hay lời khai truyền thống. Chứng cứ điện tử, dữ liệu viễn thông, giao dịch ngân hàng, dữ liệu camera, thông tin từ mạng xã hội, ví điện tử, tiền mã hóa, nhật ký truy cập hệ thống… đã trở thành những nguồn chứng cứ quan trọng trong quá trình chứng minh tội phạm. Đặc biệt đối với các vụ án về an ninh quốc gia, ma túy, kinh tế và tham nhũng, việc thu thập, đánh giá và sử dụng chứng cứ điện tử ngày càng giữ vai trò quyết định trong việc làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án. Sự thay đổi đó đặt ra yêu cầu mới đối với ngành Kiểm sát nhân dân. Nếu trước đây Kiểm sát viên chủ yếu nghiên cứu hồ sơ giấy, tham gia hỏi cung, kiểm sát các hoạt động điều tra truyền thống thì ngày nay phải đồng thời làm chủ các phương tiện số, hiểu biết về dữ liệu điện tử, nhận diện các phương thức phạm tội mới và có khả năng đánh giá chứng cứ trong môi trường công nghệ cao. Chuyển đổi số vì vậy không chỉ là quá trình ứng dụng công nghệ thông tin mà còn là quá trình đổi mới tư duy, phương pháp làm việc và nâng cao chất lượng thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp.

Trong bối cảnh đó, trách nhiệm của người Kiểm sát viên cũng được đặt ra ở tầm cao hơn. Trách nhiệm ấy không chỉ là thực hiện đúng quy định của pháp luật mà còn là trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân và trước công lý; trách nhiệm bảo vệ quyền con người, quyền công dân; trách nhiệm không ngừng học tập, đổi mới để thích ứng với yêu cầu của thời đại. Công nghệ có thể hỗ trợ con người xử lý dữ liệu nhanh hơn, chính xác hơn nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, tư duy pháp lý, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm cá nhân của Kiểm sát viên trước mỗi quyết định tố tụng. Thực tiễn công tác năm 2025 đến nay của Phòng 1- Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã minh chứng rõ nét cho điều đó. Những kết quả đạt được không chỉ phản ánh sự nỗ lực hoàn thành các chỉ tiêu nghiệp vụ mà còn thể hiện tinh thần đổi mới, chủ động ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp trong bối cảnh chuyển đổi số.

I. TRÁCH NHIỆM CỦA KIỂM SÁT VIÊN TRONG THỜI ĐẠI SỐ

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn cán bộ: “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”. Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, lời dạy ấy càng có ý nghĩa sâu sắc bởi mỗi quyết định tố tụng của Kiểm sát viên đều tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, đến hiệu lực của pháp luật và niềm tin của Nhân dân đối với công lý. Trong thời đại số, trách nhiệm của Kiểm sát viên không còn giới hạn trong việc áp dụng đúng các quy định của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự hay các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ. Trách nhiệm ấy đã được mở rộng cả về phạm vi, nội dung và yêu cầu thực hiện.

Trước hết, đó là trách nhiệm bảo vệ công lý trong bối cảnh phương thức, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi. Các vụ án về an ninh mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm ma túy xuyên quốc gia, tham nhũng, rửa tiền hay các hành vi lợi dụng công nghệ số để chiếm đoạt tài sản đặt ra yêu cầu Kiểm sát viên phải có khả năng đánh giá tổng hợp nhiều nguồn chứng cứ khác nhau, trong đó chứng cứ điện tử giữ vai trò ngày càng quan trọng. Việc đánh giá một dữ liệu điện tử không chỉ dựa vào hình thức tồn tại mà phải xem xét nguồn gốc, tính toàn vẹn, tính xác thực và giá trị chứng minh của dữ liệu đó trong tổng thể hồ sơ vụ án.

Thứ hai, trách nhiệm của Kiểm sát viên là phải làm chủ công nghệ nhưng không phụ thuộc vào công nghệ. Hiện nay, nhiều phần mềm quản lý hồ sơ, hệ thống số hóa tài liệu, công cụ tìm kiếm văn bản pháp luật và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ Kiểm sát viên trong việc tổng hợp tài liệu, phân tích dữ liệu và chuẩn bị báo cáo. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Mọi quyết định truy tố, mọi quan điểm luận tội và quan điểm đánh giá chứng cứ đều phải xuất phát từ nhận thức pháp lý, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm cá nhân của Kiểm sát viên.

Thứ ba, trách nhiệm của Kiểm sát viên trong thời đại số còn thể hiện ở tinh thần học tập suốt đời. Kiến thức pháp luật luôn được bổ sung, hoàn thiện; phương thức phạm tội luôn thay đổi; công nghệ luôn phát triển. Nếu không thường xuyên tự học, tự nghiên cứu, cập nhật kiến thức mới thì rất khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Một Kiểm sát viên hiện đại không chỉ cần giỏi pháp luật mà còn phải có kiến thức về tài chính, kế toán, công nghệ thông tin, an ninh mạng và kỹ năng phân tích dữ liệu.

Thứ 4, điều quan trọng nhất vẫn là đạo đức nghề nghiệp. Trong thời đại mà thông tin lan truyền rất nhanh, mỗi quyết định tố tụng đều chịu sự quan tâm của dư luận xã hội. Kiểm sát viên càng phải giữ vững bản lĩnh, khách quan, công tâm, không để bị chi phối bởi áp lực từ bên ngoài, bảo đảm mọi quyết định đều dựa trên chứng cứ và quy định của pháp luật. Đây chính là giá trị cốt lõi làm nên hình ảnh người Kiểm sát viên “Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn” trong thời đại số.

II. THỰC TIỄN THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM CỦA KIỂM SÁT VIÊN TỪ KẾT QUẢ CÔNG TÁC CỦA PHÒNG 1 - VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH THÁI NGUYÊN

Năm 2025 là năm ngành Kiểm sát nhân dân tiếp tục triển khai mạnh mẽ các chủ trương về cải cách tư pháp, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp. Trong bối cảnh các loại tội phạm về an ninh, ma túy, kinh tế và tham nhũng tiếp tục diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, đòi hỏi mỗi Kiểm sát viên không chỉ nắm vững pháp luật mà còn phải có tư duy đổi mới, chủ động ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng kiểm sát ở tất cả các giai đoạn tố tụng. Kết quả công tác năm 2025 của Phòng 1- VKSND tỉnh Thái Nguyên đã phản ánh rõ nét tinh thần trách nhiệm đó.

1. Chủ động kiểm sát ngay từ giai đoạn tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm

Kiểm sát viên chỉ có thể thực hiện tốt quyền công tố nếu bảo đảm việc kiểm sát được tiến hành ngay từ giai đoạn đầu của tố tụng. Trong năm 2025, Phòng 1 đã kiểm sát việc giải quyết 140 nguồn tin về tội phạm, trong đó đã giải quyết 127 nguồn tin, đạt tỷ lệ trên 90%, còn lại đều được kiểm sát chặt chẽ trong thời hạn luật định. Đáng chú ý, Phòng đã trực tiếp tiến hành 02 cuộc kiểm sát trực tiếp tại Phòng An ninh điều tra (PA09) và Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) Công an tỉnh Thái Nguyên; ban hành kết luận kiểm sát, kịp thời chỉ ra những tồn tại, thiếu sót và được các đơn vị nghiêm túc tiếp thu, khắc phục. Không chỉ dừng ở việc phát hiện vi phạm, Kiểm sát viên còn chủ động thực hiện chức năng phòng ngừa thông qua việc ban hành 01 kiến nghị khắc phục vi phạm đối với Cơ quan Cảnh sát điều tra và 02 kiến nghị phòng ngừa vi phạm pháp luật, tội phạm đối với Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên và UBND xã Quân Chu. Điều đó cho thấy hoạt động kiểm sát không chỉ hướng tới xử lý hành vi phạm tội mà còn góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, hạn chế các nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm.

Đặc biệt, việc ban hành các thông báo rút kinh nghiệm đối với Viện kiểm sát cấp huyện và các cơ quan tiến hành tố tụng đã thể hiện tinh thần “lấy phòng ngừa là chính”, góp phần nâng cao chất lượng công tác kiểm sát trong toàn ngành.

2. Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra

Trong năm, Phòng đã thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra đối với 182 vụ án với 418 bị can, trong đó có nhiều vụ án thuộc nhóm tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, tội phạm về ma túy, kinh tế, tham nhũng và xâm phạm an ninh quốc gia. Để bảo đảm việc giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, đúng pháp luật, Kiểm sát viên đã chủ động bám sát tiến độ điều tra ngay từ khi khởi tố vụ án, khởi tố bị can; tăng cường trực tiếp hỏi cung bị can, nghiên cứu tài liệu, đánh giá chứng cứ và ban hành các yêu cầu điều tra có trọng tâm. Trong năm, Phòng đã ban hành 169 bản yêu cầu điều tra và trực tiếp tham gia 179 cuộc hỏi cung bị can, đều vượt chỉ tiêu nghiệp vụ của Ngành. Đây không chỉ là những con số thống kê mà còn phản ánh sự thay đổi về phương thức thực hành quyền công tố theo hướng chủ động, tích cực và thực chất. Kiểm sát viên không còn chỉ kiểm sát trên hồ sơ mà trực tiếp tham gia vào quá trình thu thập, kiểm tra và đánh giá chứng cứ, qua đó nâng cao chất lượng giải quyết vụ án. Đặc biệt, việc xác định 19 vụ án trọng điểm đã tạo điều kiện tập trung nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với Cơ quan điều tra để giải quyết dứt điểm các vụ án phức tạp, được dư luận xã hội quan tâm. Trong quá trình kiểm sát điều tra, Phòng cũng kịp thời phát hiện những vi phạm trong hoạt động tố tụng như chậm đề nghị gia hạn tạm giam, chuyển tài liệu chưa đúng quy định hoặc xác định chưa chính xác tư cách tham gia tố tụng. Trên cơ sở đó đã ban hành 02 kiến nghị khắc phục vi phạm, đồng thời ban hành 03 kiến nghị phòng ngừa đối với các cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị có sơ hở trong công tác quản lý, góp phần ngăn ngừa vi phạm và tội phạm từ gốc. Những kết quả này cho thấy trách nhiệm của Kiểm sát viên không chỉ dừng ở việc kiểm sát tính hợp pháp của hoạt động điều tra mà còn chủ động kiến tạo môi trường pháp lý an toàn, hạn chế phát sinh tội phạm.

3. Nâng cao chất lượng truy tố, bảo đảm mọi quyết định truy tố đều có căn cứ và đúng pháp luật

Năm 2025, Phòng đã thụ lý giải quyết 131 vụ án với 278 bị can và hoàn thành 100% số vụ án thuộc trách nhiệm giải quyết. Trong đó, 129 vụ với 273 bị can được truy tố đúng thời hạn, đúng tội danh, đúng người phạm tội; không để xảy ra trường hợp quá hạn truy tố. Để bảo đảm chất lượng truy tố, Kiểm sát viên thực hiện phúc cung 100% số bị can trước khi ban hành cáo trạng. Đây là yêu cầu nghiệp vụ quan trọng nhằm trực tiếp kiểm tra chứng cứ, đánh giá lời khai và bảo đảm việc truy tố có căn cứ vững chắc. Mặc dù phải trả hồ sơ điều tra bổ sung đối với một số vụ án để làm rõ thêm các tình tiết khách quan, nhưng việc trả hồ sơ đều xuất phát từ yêu cầu bảo đảm chứng minh đầy đủ sự thật vụ án, tránh oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Đồng thời, Phòng cũng ban hành các thông báo rút kinh nghiệm về kỹ năng xây dựng cáo trạng và việc áp dụng đúng quy định của pháp luật trong các vụ án ma túy, góp phần nâng cao chất lượng công tác truy tố trong toàn ngành. Những kết quả trên khẳng định trách nhiệm của Kiểm sát viên không phải là truy tố bằng mọi giá, mà là truy tố đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, trên cơ sở chứng cứ khách quan, đầy đủ và được kiểm chứng chặt chẽ.

4. Khẳng định vai trò của Kiểm sát viên tại phiên tòa trong bối cảnh chuyển đổi số

Phiên tòa là nơi thể hiện tập trung nhất chất lượng thực hành quyền công tố và năng lực nghề nghiệp của Kiểm sát viên. Nếu ở giai đoạn điều tra, Kiểm sát viên là người đồng hành cùng Cơ quan điều tra để làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án thì tại phiên tòa, Kiểm sát viên phải bảo vệ được quan điểm truy tố bằng hệ thống chứng cứ hợp pháp, lập luận chặt chẽ và khả năng tranh tụng thuyết phục. Trong năm 2025, các vụ án thuộc thẩm quyền của Phòng Công tố và kiểm sát xét xử sơ thẩm về án an ninh, ma túy, kinh tế, tham nhũng được Tòa án thụ lý 107 vụ với 239 bị cáo và đều được giải quyết dứt điểm, không để tồn đọng. Đáng chú ý, không có vụ án nào Tòa án tuyên bị cáo không phạm tội; không có vụ án nào bị trả hồ sơ để điều tra bổ sung do lỗi của Viện kiểm sát. Đây là minh chứng rõ nét cho chất lượng công tác thực hành quyền công tố ngay từ giai đoạn điều tra, truy tố cũng như năng lực tranh tụng của Kiểm sát viên tại phiên tòa. Trong điều kiện chuyển đổi số đang được triển khai sâu rộng trong ngành Tòa án và ngành Kiểm sát, hoạt động xét xử cũng có nhiều đổi mới. Năm 2025, Phòng đã tham gia 05 phiên tòa trực tuyến, 28 phiên tòa số hóa hồ sơ và tổ chức 27 phiên tòa rút kinh nghiệm. Đây không chỉ là những chỉ tiêu nghiệp vụ mà còn phản ánh sự thích ứng nhanh của đội ngũ Kiểm sát viên với phương thức xét xử hiện đại. Phiên tòa số hóa đã thay đổi căn bản phương thức chuẩn bị và trình bày của Kiểm sát viên. Thay vì chỉ sử dụng hồ sơ giấy như trước đây, Kiểm sát viên phải khai thác hiệu quả hồ sơ điện tử, trình chiếu tài liệu, hình ảnh, dữ liệu điện tử, video, sơ đồ hiện trường hoặc các tài liệu số hóa để làm rõ diễn biến hành vi phạm tội. Điều này đòi hỏi mỗi Kiểm sát viên phải thành thạo công nghệ thông tin, có khả năng lựa chọn chứng cứ phù hợp và trình bày khoa học, logic nhằm nâng cao hiệu quả tranh tụng.

Kiểm sát viên tại phiên tòa số hóa

Đối với các vụ án về ma túy, kinh tế, tham nhũng hoặc an ninh quốc gia, khối lượng tài liệu thường rất lớn, nhiều vụ án có hàng nghìn bút lục, hàng chục gigabyte dữ liệu điện tử, hàng trăm giao dịch tài chính hoặc thông tin liên lạc cần được đối chiếu. Trong bối cảnh đó, việc số hóa hồ sơ không chỉ giúp rút ngắn thời gian nghiên cứu mà còn hỗ trợ Kiểm sát viên tra cứu nhanh, đối chiếu chính xác, giảm thiểu sai sót trong quá trình thực hành quyền công tố. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng tranh tụng, Phòng còn chú trọng công tác tự đào tạo thông qua các phiên tòa rút kinh nghiệm. Việc tổ chức 27 phiên tòa rút kinh nghiệm đã tạo môi trường để Kiểm sát viên trao đổi nghiệp vụ, phân tích những điểm mạnh, hạn chế trong kỹ năng xét hỏi, luận tội, đối đáp và xử lý tình huống phát sinh tại phiên tòa. Đây là hình thức đào tạo trực quan, hiệu quả, góp phần xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên có bản lĩnh nghề nghiệp, tư duy pháp lý sắc bén và khả năng thích ứng với yêu cầu cải cách tư pháp. Một dấu ấn đặc biệt trong năm 2025 là Phòng được Viện kiểm sát nhân dân tối cao ủy quyền thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử đối với 01 vụ án, và vụ án đã được xét xử thành công. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với năng lực chuyên môn của đội ngũ Kiểm sát viên mà còn thể hiện niềm tin của ngành đối với chất lượng công tác của đơn vị. Bên cạnh những kết quả đạt được, Phòng cũng luôn coi trọng việc phát hiện và kiến nghị khắc phục vi phạm trong hoạt động xét xử. Trong năm, đã ban hành 02 kiến nghị đối với Tòa án nhằm bảo đảm việc áp dụng thống nhất pháp luật và nâng cao chất lượng tổ chức phiên tòa trực tuyến. Đặc biệt, 01 kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát đã được Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội chấp nhận toàn bộ, qua đó khẳng định tính đúng đắn trong quan điểm của Kiểm sát viên và góp phần bảo đảm việc áp dụng pháp luật được chính xác, công bằng.

Những kết quả trên cho thấy, trong thời đại số, trách nhiệm của Kiểm sát viên không chỉ là giữ vững bản lĩnh chính trị, trình độ pháp luật và đạo đức nghề nghiệp mà còn phải chủ động đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và không ngừng nâng cao kỹ năng tranh tụng. Công nghệ có thể hỗ trợ trình chiếu tài liệu, tìm kiếm chứng cứ hay quản lý hồ sơ, nhưng không thể thay thế khả năng đánh giá chứng cứ, bản lĩnh đối đáp và trách nhiệm cá nhân của Kiểm sát viên trước mỗi quyết định tố tụng. Đó chính là giá trị cốt lõi tạo nên chất lượng thực hành quyền công tố trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

III. MỘT SỐ YÊU CẦU ĐẶT RA ĐỐI VỚI KIỂM SÁT VIÊN TRONG THỜI ĐẠI SỐ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đối với hoạt động tư pháp, chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hồ sơ hay số hóa tài liệu mà đang từng bước làm thay đổi phương thức tổ chức hoạt động tố tụng, phương thức quản lý chứng cứ và cách thức thực hiện quyền công tố. Trong tương lai gần, cùng với việc triển khai hồ sơ điện tử, phiên tòa số, cơ sở dữ liệu dùng chung và trí tuệ nhân tạo (AI), người Kiểm sát viên sẽ có thêm nhiều công cụ hỗ trợ trong nghiên cứu hồ sơ, tra cứu văn bản pháp luật, tổng hợp chứng cứ, thống kê dữ liệu và xây dựng báo cáo nghiệp vụ. Những công nghệ này giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý công việc, giảm các thao tác thủ công và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, cần khẳng định rằng AI chỉ có thể hỗ trợ, không thể thay thế vai trò của Kiểm sát viên. Trí tuệ nhân tạo có thể phân tích dữ liệu, tìm kiếm thông tin hoặc gợi ý phương án xử lý trên cơ sở thuật toán, nhưng không có khả năng đánh giá toàn diện giá trị chứng minh của chứng cứ, không thể nhận biết đầy đủ các yếu tố tâm lý, động cơ, mục đích phạm tội hay những tình tiết nhân thân có ý nghĩa quyết định trong việc giải quyết vụ án. Quan trọng hơn, AI không mang trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm chính trị đối với các quyết định tố tụng. Mỗi quyết định phê chuẩn, mỗi bản yêu cầu điều tra, mỗi bản cáo trạng hay mỗi bản luận tội đều gắn với trách nhiệm cá nhân của Kiểm sát viên. Đây là trách nhiệm mà không một phần mềm hay hệ thống trí tuệ nhân tạo nào có thể thay thế. Vì vậy, trong bối cảnh chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra không phải là “để AI làm thay Kiểm sát viên”, mà là xây dựng hình mẫu Kiểm sát viên số - người làm chủ công nghệ nhưng không phụ thuộc vào công nghệ; biết khai thác hiệu quả dữ liệu số nhưng luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tư duy pháp lý độc lập.

Kiểm sát viên trong ứng dụng công nghệ thông tin

Từ thực tiễn công tác của Phòng Công tố và kiểm sát xét xử sơ thẩm về án an ninh, ma túy, kinh tế, tham nhũng, VKSND tỉnh Thái Nguyên, có thể đề xuất một số giải pháp sau:

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới tư duy thực hành quyền công tố theo hướng chủ động, gắn công tố với hoạt động điều tra ngay từ khi tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm. Kiểm sát viên phải trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, trực tiếp hỏi cung, trực tiếp kiểm tra chứng cứ, hạn chế tối đa tình trạng phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả điều tra của Cơ quan điều tra.

Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ. Mỗi Kiểm sát viên cần thành thạo việc khai thác hồ sơ điện tử, sử dụng các phần mềm quản lý án, phần mềm trình chiếu tại phiên tòa, công cụ tìm kiếm và đối chiếu dữ liệu, từng bước hình thành kỹ năng làm việc trong môi trường số.

Thứ ba, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức liên ngành. Ngoài chuyên môn pháp luật, Kiểm sát viên cần được trang bị kiến thức về công nghệ thông tin, tài chính, ngân hàng, kế toán, giám định dữ liệu điện tử, an ninh mạng và điều tra tội phạm công nghệ cao. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao khả năng kiểm sát các vụ án ngày càng phức tạp.

Thứ tư, chú trọng xây dựng văn hóa học tập trong đơn vị. Mỗi Kiểm sát viên cần xác định việc tự học, tự nghiên cứu là yêu cầu bắt buộc của nghề nghiệp. Bên cạnh việc tham gia các lớp tập huấn của Ngành, cần chủ động nghiên cứu án lệ, các văn bản hướng dẫn mới, các phương thức phạm tội mới và các kỹ năng ứng dụng công nghệ trong hoạt động nghiệp vụ.

Thứ năm, giữ vững đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh chính trị. Dù công nghệ phát triển đến đâu thì yếu tố quyết định chất lượng thực hành quyền công tố vẫn là con người. Người Kiểm sát viên phải luôn khách quan, công tâm, thận trọng, khiêm tốn, tuyệt đối tuân thủ pháp luật, không để bị chi phối bởi áp lực dư luận hoặc những tác động tiêu cực từ môi trường số.

Thời đại số đang mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với ngành Kiểm sát nhân dân. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu số đòi hỏi mỗi Kiểm sát viên phải không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao trình độ chuyên môn, làm chủ công nghệ và thích ứng với yêu cầu mới của cải cách tư pháp.

Thực tiễn công tác năm 2025 đến nay, của Phòng Công tố và kiểm sát xét xử sơ thẩm về án an ninh, ma túy, kinh tế, tham nhũng, VKSND tỉnh Thái Nguyên đã cho thấy, khi mỗi Kiểm sát viên phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động nghiên cứu, bám sát hoạt động điều tra, nâng cao chất lượng tranh tụng, tích cực ứng dụng công nghệ và kiên quyết bảo vệ pháp luật thì chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp sẽ ngày càng được nâng cao, góp phần bảo đảm không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm.

Trong chặng đường phía trước, chuyển đổi số sẽ tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của ngành Kiểm sát. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong tay những Kiểm sát viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân và trước công lý. Đó cũng chính là nền tảng để xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên “vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông pháp luật, công tâm và bản lĩnh”, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp và phụng sự Nhân dân trong kỷ nguyên số.

Đàm Hoàn, Đại Nghĩa, Vũ Năm - Phòng 1 VKSND tỉnh Thái Nguyên