Thông qua công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự phúc thẩm về “Tranh chấp hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất”, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã phát hiện vi phạm trong hoạt động chứng thực giao dịch dân sự tại một địa phương trên địa bàn tỉnh, qua đó đã ban hành kiến nghị yêu cầu khắc phục, phòng ngừa vi phạm theo quy định của pháp luật.

Theo nội dung vụ án, Nguyên đơn là bà Q khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa cụ T (bên tặng cho) với bà Tr và ông C (bên được tặng cho) là vô hiệu. Hợp đồng này đã được UBND cấp xã chứng thực vào năm 2014, trên cơ sở đó các bên đã được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các thửa đất liên quan.

Quá trình giải quyết vụ án cho thấy, các bên đương sự có nhiều ý kiến mâu thuẫn về việc xác lập hợp đồng. Bà Tr cho rằng mình có đến UBND cấp xã thực hiện thủ tục, tuy nhiên việc ký kết hợp đồng không đầy đủ, có trường hợp ký trên giấy tờ chưa hoàn thiện. Ông C không thừa nhận việc tham gia ký kết hợp đồng, cho rằng chữ ký trong hợp đồng không phải của mình và không trực tiếp thực hiện thủ tục tại cơ quan có thẩm quyền.

Đáng chú ý, tài liệu, chứng cứ do cơ quan chức năng cung cấp thể hiện cụ T (người đứng tên bên tặng cho) đã chết trước thời điểm hợp đồng được chứng thực. Tuy nhiên, trong hợp đồng vẫn thể hiện chữ ký, điểm chỉ của cụ T, làm phát sinh nghi vấn về tính hợp pháp, hợp lệ của giao dịch dân sự này.

Trên cơ sở xem xét toàn diện các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Q, tuyên bố hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật; đồng thời buộc các bên hoàn trả lại tài sản đã nhận, khôi phục lại tình trạng ban đầu. Sau đó, Tòa án cấp phúc thẩm đã bác kháng cáo và giữ nguyên nội dung cơ bản của bản án sơ thẩm.

Qua công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên nhận thấy UBND cấp xã có liên quan trong quá trình chứng thực hợp đồng đã không thực hiện đúng quy định của pháp luật về công chứng, chứng thực. Cụ thể, chưa kiểm tra đầy đủ hồ sơ, giấy tờ; chưa xác định chính xác năng lực hành vi dân sự, tình trạng pháp lý của người tham gia giao dịch; không bảo đảm việc ký, điểm chỉ của các bên được thực hiện trước mặt người có thẩm quyền chứng thực theo quy định.

Ngoài ra, việc xác nhận nội dung hợp đồng chưa bảo đảm phản ánh đúng ý chí tự nguyện của các bên tham gia giao dịch; chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu chữ ký, điểm chỉ của người tham gia giao dịch. Những thiếu sót này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc hợp đồng được chứng thực không đúng thực tế, vi phạm quy định của pháp luật.

Hậu quả của các vi phạm nêu trên là hợp đồng bị Tòa án tuyên vô hiệu, các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả tài sản đã nhận; đồng thời ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự, làm phát sinh tranh chấp kéo dài, gây khó khăn trong công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.

Từ những vi phạm được phát hiện, Phòng 9 đã tham mưu cho lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành kiến nghị yêu cầu UBND cấp xã có liên quan tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân trong việc thực hiện công tác chứng thực; đồng thời có biện pháp chấn chỉnh, khắc phục những tồn tại, thiếu sót.

Bên cạnh đó, Viện kiểm sát kiến nghị tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động chứng thực hợp đồng, giao dịch dân sự; nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, cập nhật kịp thời các quy định pháp luật nhằm bảo đảm việc chứng thực được thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định.

Việc ban hành kiến nghị kịp thời của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên không chỉ góp phần khắc phục vi phạm trong vụ việc cụ thể mà còn có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

NGƯỜI VIẾT TIN BÀI

Dương Thị Hương Liên