Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, có ý nghĩa hàng đầu trong đời sống kinh tế, chính trị, xã hội và an ninh, quốc phòng của mỗi quốc gia. Xã hội ngày càng phát triển, các tranh chấp hành chính càng trở nên phức tạp và rắc rối hơn, đặc biệt trong đó là các vụ án hành chính liên quan đến vấn đề đất đai. Hiện nay các vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai đang có xu hướng gia tăng cả về số lượng, tính chất phức tạp, phát sinh nhiều ảnh hưởng đến các mặt của đời sống xã hội.

Quá trình giải quyết các vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã thường xuyên, kịp thời triển khai quy định mới về Luật đất đai và các văn bản liên quan; kiểm sát chặt chẽ ngay từ khi thụ lý vụ án, theo sát tiến độ giải quyết các vụ án hành chính của Tòa án; Kiểm sát viên chủ động tiếp cận, nghiên cứu hồ sơ vụ án hành chính, tham gia phiên họp đối thoại tại Tòa án nhằm nắm rõ hơn nội dung khiếu kiện, kịp thời phối hợp với Thẩm phán tạo điều kiện cho các bên đương sự đối thoại, từ đó giải quyết được tranh chấp, làm giảm tỷ lệ số vụ án phải đưa ra xét xử.

Trong công tác phối hợp với các cơ quan tố tụng và các cơ quan hữu quan: Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên phối hợp chặt chẽ với Tòa án trong công tác giải quyết án hành chính trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, ký kết Quy chế phối hợp với Tòa án nhân dân tỉnh Thái nguyên; tham mưu cho Ban thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên ban hành “Chỉ thị về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo xử lý, giải quyết các vụ án hành chính và vụ việc dân sự liên quan đến đất đai trên địa bàn tỉnh”. Do đó, công tác kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính đặc biệt các vụ án hành chính liên quan đến lĩnh vực đất đai đã đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ theo chức năng, thẩm quyền của đơn vị, của Ngành và phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương.

Bên cạnh kết quả đạt được vẫn còn có một số hạn chế, tồn tại như: Việc cung cấp thông tin tài liệu, chứng cứ của đương sự và một số cơ quan, đơn vị theo yêu cầu của Tòa án chưa được kịp thời, chưa đầy đủ, cá biệt còn có cơ quan, đơn vị không cung cấp được hồ sơ, tài liệu về đất đai theo yêu cầu của Tòa án. Một số vụ án hành chính người phải tham gia tố tụng hoặc người được ủy quyền không tham gia đối thoại, không tham gia phiên tòa dẫn đến tỷ lệ giải quyết án, tỷ lệ hòa giải, đối thoại thành tại tòa án chưa cao. Một số vụ án tiến độ giải quyết còn chậm, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan, làm phát sinh khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân. Chất lượng kiến nghị, kháng nghị trong lĩnh vực dân sự, hành chính tại các Viện kiểm sát Khu vực chưa đồng đều; một số đơn vị còn lúng túng trong việc xử lý án phức tạp; số lượng, chất lượng Kiểm sát viên trực tiếp thực hiện khâu công tác này còn có nhiều biến động, có thời điểm chưa đáp ứng được yêu cầu tính chất, mức độ công việc.

Nguyên nhân là do nhận thức của một số cấp ủy, tổ chức Đảng, lãnh đạo cơ quan đơn vị địa phương về vai trò của việc giải quyết các vụ án hành chính liên quan đến đất đai chưa sâu sắc; ý thức trách nhiệm, năng lực chuyên môn nghiệp vụ của một số ít cán bộ Tòa án chưa cao; công tác phối hợp của một số cơ quan, đơn vị, cá nhân chưa kịp thời, chặt chẽ, sự hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phần người dân còn hạn chế, việc quản lý hồ sơ đất đai có trường hợp còn để thất lạc, không khắc phục được triệt để. Việc chủ động trong nghiên cứu, học tập của một số Kiểm sát viên, kiểm tra viên còn chưa cao; Mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan tố tụng đôi khi còn nể nang, các lỗi nhỏ được nhắc nhở, yêu cầu khắc phục ngay nên phần nào cũng ảnh hưởng đến số lượng kháng nghị được ban hành.

Để thực hiện tốt hơn nữa công tác kiểm sát việc giải quyết án hành chính nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai, cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:

Thứ nhất, đổi mới trong công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành

- Lãnh đạo đơn vị tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc, đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát theo các quy định của pháp luật cũng như chỉ đạo của Viện trưởng VKSND tối cao trong công tác kiểm sát án dân sự, hành chính. Qua đó, bảo đảm tư duy sâu sắc, toàn diện và thống nhất nhận thức của Kiểm sát viên, công chức; tạo sự chuyển biến tích cực trong việc tổ chức thực hiện công tác này.

- Đổi mới phương pháp quản lý, phân công nhiệm vụ hợp lý, phù hợp với năng lực, sở trường của từng KSV, công chức, thường xuyên sâu sát, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện, bảo đảm đạt và vượt các chỉ tiêu công tác của Quốc hội và của Ngành.

Thứ hai, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát, đặc biệt chú trọng công tác kháng nghị

- Thực hiện tốt các văn bản pháp luật, nhất là Chỉ thị của Viện trưởng VKSNDTC; Với phương châm: “Đoàn kết, trách nhiệm - Bản lĩnh, kỷ cương- Chuyên nghiệp, hiện đại” và hướng đến tiêu chí 4T: “Tận tâm, tinh thông, thực chất, thuyết phục”, Kiểm sát viên, công chức làm công tác này phải đổi mới mạnh mẽ phương thức kiểm sát. Thường xuyên, chủ động nghiên cứu, nắm chắc, cập nhật quy định của pháp luật, hướng dẫn nghiệp vụ của Ngành; tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng nghiệp vụ, nhất là nâng cao chất lượng nghiên cứu hồ sơ, lập hồ sơ kiểm sát, xây dựng báo cáo đề xuất, bài phát biểu.

- Nâng cao chất lượng thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, đặc biệt chú trọng đến công tác kháng nghị. Nâng cao hiệu quả phát hiện vi phạm để thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị. Kiên quyết kháng nghị những bản án, quyết định của Tòa án có vi phạm nghiêm trọng, rõ ràng; chú trọng kiến nghị phòng ngừa, kiến nghị tổng hợp vi phạm pháp luật, yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục vi phạm. Nâng cao kỹ năng xây dựng quyết định kháng nghị đảm bảo quy định của Ngành về hình thức, nội dung. Lưu ý kháng nghị phải có căn cứ, đúng quy định pháp luật, lập luận phải chặt chẽ, sắc bén, có tính thuyết phục cao. Tăng cường kháng nghị phúc thẩm, đặc biệt là kháng nghị phúc thẩm ngang cấp; thực hiện có hiệu quả công tác kháng nghị theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm.

Thứ ba, tăng cường công tác phối hợp trong kiểm sát giải quyết vụ việc

- Đối với Tòa án: tăng cường trao đổi với Tòa án theo hướng linh hoạt, chủ động nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong đánh giá chứng cứ, áp dụng pháp luật để thống nhất quan điểm áp dụng pháp luật trong giải quyết vụ án.

- Đối với cấp trên: Viện kiểm sát hai cấp cần tăng cường phối hợp chặt chẽ, thực hiện kịp thời, hiệu quả việc gửi bản án, quyết định của Tòa án cho Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp; tăng cường phối hợp trao đổi, nghiên cứu cho ý kiến trước đối với vụ việc phức tạp hoặc trước khi quyết định kháng nghị.

Thứ tư, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức

Tăng cường mở và tham gia các lớp tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng về kiến thức kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự, hành chính nói chung và kỹ năng phát hiện vi phạm, kháng nghị đối với Bản án, quyết định của Tòa án có vi phạm cho các Kiểm sát viên, công chức trong khâu công tác này.

Thứ năm, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác kiểm sát hồ sơ để nâng cao tính thực chất và thuyết phục.

- Đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chuyên môn, nghiệp vụ; tăng cường thực hiện số hóa hồ sơ, chuyển hóa tài liệu bằng dữ liệu điện tử; xây dựng sơ đồ hóa chứng cứ trong kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự, hành chính, vụ việc kinh doanh, thương mại, lao động; đảm bảo an toàn bảo mật thông tin theo quy định của Ngành và của pháp luật.

- Thường xuyên phổ biến cách làm hay, sáng tạo liên quan đến ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số nhằm giúp cán bộ trong khâu công tác kiểm sát án dân sự, hành chính có tư duy hệ thống và tác phong làm việc chuyên nghiệp, hiện đại, thực chất và thuyết phục trong thời gian tới.

Minh Tâm - Hoàng Chuyên, P10