Kháng nghị là quyền năng pháp lý cơ bản của Viện kiểm sát nhân dân trong quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp.  Tại Nghị quyết số 96/2019/QH14 ngày 27/11/2019 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của ngành Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, đã giao cho ngành Kiểm sát nhiều chỉ tiêu trong công tác thực hiện chức năng, trong đó có chỉ tiêu nâng cao trách nhiệm và tỷ lệ kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát ngang cấp, cấp trên trên tổng số kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát; tỷ lệ các kháng nghị phúc thẩm được Tòa án chấp nhận đạt trên 70%.

Tại Hệ thống chỉ tiêu cơ bản đánh giá kết quả công tác nghiệp vụ trong ngành Kiểm sát nhân dân ban hành theo Quyết định số 139 ngày 29/4/2020 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, đã giao cụ thể chỉ tiêu này tại Chỉ tiêu số 43 về số lượng, chất lượng kháng nghị phúc thẩm đối với Viện kiểm sát các cấp. Theo đó: Kháng nghị của Viện kiểm sát ngang cấp với Tòa án cấp sơ thẩm được tính trên tỷ lệ giữa số kháng nghị phúc thẩm ngang cấp trên số bản án, quyết định sơ thẩm bị Tòa án cấp phúc thẩm tuyên sửa hoặc hủy do nguyên nhân chủ quan của cấp sơ thẩm có trách nhiệm của Viện kiểm sát, chỉ tiêu đối với VKS cấp huyện, cấp tỉnh đạt  ≥ 25%. Tỷ lệ số kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát cấp tỉnh đối với bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án cấp huyện đạt  > 15%, là: Số kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát cấp tỉnh đối với bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án cấp huyện trên tổng số bản án, quyết định được Tòa án cấp tỉnh xét xử theo thủ tục phúc thẩm đã tuyên sửa, huỷ án do nguyên nhân chủ quan của cấp sơ thẩm có trách nhiệm của Viện kiểm sát đạt tỷ lệ ≥ 15%.

Về chất lượng kháng nghị được quy định tại chỉ tiêu số 44: Kháng nghị ngang cấp: > 85%; áp dụng đối với Viện kiểm sát cấp huyện, cấp tỉnh, cụ thể: Tỷ lệ giữa số bị cáo trong bản án, quyết định của Tòa án mà Viện kiểm sát cấp huyện, cấp tỉnh ngang cấp đã kháng nghị phúc thẩm và được Viện kiểm sát cấp phúc thẩm bảo vệ quan điểm kháng nghị trên tổng số bị cáo trong các bản án, quyết định của Tòa án mà Viện kiểm sát cấp huyện, cấp tỉnh ngang cấp đã kháng nghị phúc thẩm đạt ≥ 85%.  Kháng nghị trên cấp: > 70% (áp dụng đối với Viện kiểm sát cấp tỉnh và VKSND cấp cao), là tỷ lệ giữa số bị cáo do Viện kiểm sát cấp tỉnh hoặc VKSND cấp cao kháng nghị phúc thẩm được Hội đồng xét xử chấp nhận trên tổng số bị cáo do Viện kiểm sát cấp tỉnh hoặc VKSND cấp cao kháng nghị phúc thẩm đã được Hội đồng xét xử đạt ≥ 70%.

Tỷ lệ số bị cáo có kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát nhưng sau đó phải rút kháng nghị (trước khi mở phiên tòa và tại phiên tòa) và số bị cáo Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát trên tổng số bị cáo mà Viện kiểm sát đã kháng nghị phúc thẩm ≤ 20%.

Để thực hiện các chỉ tiêu Quốc hội giao cho ngành Kiểm sát nói chung và các chỉ tiêu theo Hệ thống chỉ tiêu của ngành Kiểm sát, trong đó có chỉ tiêu nâng cao số lượng, chất lượng kháng nghị phúc thẩm hình sự, lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên luôn đặt ra yêu cầu với Viện trưởng VKSND cấp huyện, Trưởng các phòng nghiệp vụ 1, 2, 7 phải chú trọng, quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo cán bộ, Kiểm sát viên thực hiện tốt công tác thực hiện chức năng, trong đó có nội dung phối hợp trong công tác kháng nghị, giải quyết kháng nghị được đặc biệt chú trọng. Hằng năm, trong Kế hoạch công tác Viện kiểm sát tỉnh Thái Nguyên luôn xác định nhiệm vụ thực hiện quyền kháng nghị là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân. Đồng thời chỉ đạo các đơn vị quán triệt, thực hiện nghiêm túc các Chỉ thị về công tác kháng nghị phúc thẩm như: Chỉ thị số 08/CT-VKSTC ngày 06/4/2016 về tiếp tục tăng cường công tác kháng nghị án hình sự, Quy chế  công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử vụ án hình sự ban hành kèm theo Quyết định 505 ngày 18/12/2017 của Viện trưởng VKSND tối cao, các hướng dẫn của Vụ 7 VKSND tối cao về công tác kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án nhằm nâng cao chất lượng kháng nghị, kiến nghị. Tăng cường công tác rút kinh nghiệm thông qua các vụ án bị cấp phúc thẩm sửa, hủy, rút kháng nghị có trách nhiệm của Viện kiểm sát.

Từ năm 2019 đến hết năm 2023, Viện kiểm sát hai cấp của tỉnh Thái Nguyên đã ban hành kháng nghị phúc thẩm được 31 vụ/45 bị cáo, có 43 bị cáo kháng nghị phúc thẩm được Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận, tỷ lệ đạt 95,6%. Nội dung các kháng nghị phúc thẩm được chấp nhận chủ yếu yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo hoặc do Tòa án có vi phạm nghiêm trọng trong quá trình đánh giá chứng cứ dẫn đến áp dụng không đúng khung hình phạt, không đúng tội danh, cho bị cáo hưởng án treo không đúng quy định của pháp luật, tổng hợp hình phạt không đúng quy định...; có 03 vụ án kháng nghị đề nghị hủy bản án sơ thẩm để điều tra, xét xử lại do có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm. Nội dung kháng nghị phúc thẩm không được chấp nhận, 02 bị cáo (chiếm tỷ lê: 4,4%),trong đó: 01 bị cáo kháng nghị đề nghị tăng hình phạt đối với bị cáo, 01 kháng nghị đề nghị không áp dụng điều 65 BLHS, áp dụng hình phạt tù đối với bị cáo.

Để nâng cao chất lượng công tác kháng nghị phúc thẩm, hoàn thành tốt chỉ tiêu nghiệp vụ này trong thời gian tới, đòi hỏi mỗi Kiểm sát viên làm công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử các vụ án hình sự phải tự học tập nâng cao trình độ chuyên môn, cập nhật kịp thời các văn bản mới, Chỉ thị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm và Hướng dẫn của Viện kiểm sát nhân dân tối cao như: Hướng dẫn số 24 ngày 05/8/2020 về công tác kiểm sát bản án, quyết định hình sự của Tòa án; hướng dẫn số 34 ngày 29/11/2022 về kỹ năng phát hiện vi phạm trong giải quyết vụ án hình sự để kháng nghị, kiến nghị. Kiểm sát viên phải chủ động nghiên cứu hồ sơ, kiểm sát chặt chẽ việc chuyển giao bản án, quyết định của Tòa án; nắm chắc các tài liệu có trong hồ sơ và các tài liệu khác được thu thập trong quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử. Đối chiếu quy định của pháp luật để xác định vi phạm. Nâng cao trách nhiệm của Kiểm sát viên khi tham mưu thực hiện quyền kháng nghị theo đúng quy định và Quy chế của ngành.Trước khi tham mưu thực hiện công tác kháng nghị cần nghiên cứu kỹ nội dung cần kháng nghị, tài liệu kháng nghị phải vững chắc, không vi phạm tố tụng. Cần lựa chọn kháng nghị những bản án, quyết định vi phạm nghiêm trọng, rõ ràng, việc kháng nghị có tính thuyết phục cao. Tăng cường công tác phối hợp liên ngành, đặc biệt phối hợp với Tòa án, Viện kiểm sát cấp trên đối với những vụ án phức tạp, có nhiều quan điểm khác nhau trước khi kháng nghị. /.